Türkiye'de yürürlükte olan "Binaların Yangından Korunması Hakkında Yönetmelik", can ve mal güvenliğini sağlamak adına yapı malzemelerine çok sıkı kurallar getirmektedir. Özellikle son yıllarda yaşanan büyük cephe yangınları (örn. Grenfell Tower veya yüksek katlı rezidans yangınları), dış cephede kullanılan malzemelerin önemini bir kez daha ortaya koymuştur.
Yüksek Katlı Binalarda Zorunluluk
Yönetmeliğe göre, bina yüksekliği 28.5 metreyi (yaklaşık 9-10 kat) geçen tüm binaların dış cephelerinde, ısı yalıtım malzemesi olarak zorunlu suretle A1 Sınıfı Hiç Yanmaz veya A2 sınıfı zor yanıcı malzemeler (Taşyünü veya Camyünü) kullanılmalıdır. Bu yükseklikteki binalarda XPS veya EPS (püskürtme poliüretan dahil) gibi petrokimya türevi köpüklerin kullanımı yasaktır.
Kaçış Yolları ve Şaftlar
Sadece dış cephede değil, bina içindeki yangın kaçış merdivenleri, asansör kovaları ve tesisat şaftlarının yalıtımında da taşyünü kullanımı yasal bir zorunluluktur. Amaç, olası bir yangında insanların dumandan zehirlenmeden veya alevlere maruz kalmadan binayı tahliye edebilmesidir.
Yangın Bariyerleri
28.5 metreden alçak binalarda EPS/XPS kullanılmasına izin verilse de, her iki katta bir (veya pencere söveleri etrafında) yangının cephede sıçramasını engellemek için 30 cm genişliğinde Taşyünü Yangın Bariyeri yapılması zorunludur.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.