Taşyünü, dokunulduğunda pamuksu ve lifli yapısıyla sanki sentetik bir malzemeymiş hissi verse de, aslında doğadaki en sert kayalardan üretilen %100 doğal bir üründür. Peki, bu dönüşüm nasıl gerçekleşir?
1. Hammadde: Volkanik Kayaçlar
Taşyününün temel hammaddesi bazalt, diyabaz ve dolomit gibi magmatik (volkanik) kayalardır. Türkiye, volkanik kayaçlar açısından zengin bir coğrafya olduğu için yerli üretim kapasitesi çok yüksektir.
2. Yüksek Sıcaklıkta Eritme (Kupol veya Elektrikli Fırın)
Madenlerden çıkarılan kayalar kırılarak devasa fırınlara atılır. Fırın içi sıcaklık 1400°C ile 1500°C seviyelerine çıkarılır. Bu volkanik sıcaklıklarda kayalar eriyerek adeta sıvı lav haline dönüşür.
3. Elyaf (Lif) Haline Getirme
Eriyen sıvı kayaç, fırından çıkar çıkmaz yüksek hızda dönen çarkların (rotorların) üzerine dökülür. Pamuk şeker üretim mantığına çok benzeyen bu işlemde, merkezkaç kuvvetinin etkisiyle savrulan sıvı damlacıkları aniden soğuyarak mikroskobik incelikte iplikçiklere (liflere/elyaflara) dönüşür.
4. Bağlayıcı İlavesi ve Fırınlama
Oluşan milyonlarca taş lifi, uçuşmasını engellemek ve bir arada durmalarını sağlamak için organik bağlayıcı (reçine) ve su itici maddeler püskürtülerek bir toplama odasına alınır. Ardından kürleme fırınından geçirilerek reçinenin sertleşmesi sağlanır ve levha, şilte veya boru formunda kesilerek paketlenir.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.