Taşyünü ile ilk kez çalışan ustaların veya ev sahiplerinin en çok şikayet ettiği konu, malzemenin cilde temasından sonra ortaya çıkan kızarıklık ve kaşıntıdır. Bu durum halk arasında sıklıkla "taşyünü alerjisi" olarak adlandırılsa da, tıbbi olarak bu bir alerji değildir.
Kaşıntının Sebebi Nedir?
Taşyünü, mikroskobik incelikteki bazalt kayası liflerinden oluşur. Malzeme kesilirken veya taşınırken kırılan bu sert minik lifler, cildin gözeneklerine girerek "mekanik bir tahriş" (sürtünme kaynaklı batma) yaratır. Vücut buna kızarıklık ve kaşıntı ile tepki verir. Yani ortada kimyasal veya biyolojik bir alerjik reaksiyon yoktur.
Nasıl Korunulur?
Uygulama sırasında şu standart iş güvenliği önlemleri alınmalıdır:
- Mutlaka uzun kollu ve bilekleri kapalı iş kıyafetleri giyilmelidir.
- Pudra içermeyen, sıkı dokulu iş eldiveni kullanılmalıdır.
- Gözlere toz kaçmasını engellemek için iş gözlüğü ve solunumu korumak için toz maskesi (N95) takılmalıdır.
Uygulama Sonrası Yıkanma Kuralı
İş bitiminde yapılan en büyük hata sıcak su ile yıkanmaktır. Sıcak su, ciltteki gözenekleri açarak taşyünü liflerinin daha derine inmesine neden olur. Mutlaka önce soğuk su ve sabunla yıkanılarak cilt yüzeyindeki lifler temizlenmeli, gözenekler kapalı tutulmalıdır.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.