Kış aylarında birçok evin çatı arasında, sanki çatı akıyormuş gibi su damlacıkları, ıslaklıklar ve sonrasında küf oluşumu görülür. Eğer çatı örtüsünde (kiremit, membran vb.) bir delik yoksa, bu sorunun tek sebebi Yoğuşma (Terleme) olayıdır.
Yoğuşma Neden Olur?
Evin içindeki sıcak hava, fiziksel olarak yukarı doğru yükselir. Bu hava aynı zamanda insan nefesi, yemek pişirme, banyo gibi nedenlerle nem (su buharı) yüklüdür. Yalıtımsız bir tavan döşemesinden çatı arasına sızan bu sıcak ve nemli hava, buz gibi soğuk olan çatı örtüsüne (veya soğuk betonarme zemine) çarptığı anda aniden soğur. Hava soğuduğunda içindeki su buharını tutamaz ve su damlacıkları halinde yoğuşur (tıpkı soğuk bir bardağın dışının terlemesi gibi).
Taşyünü ile Yoğuşmayı Önleme
Bu problemi çözmenin ve çatı ahşaplarının çürümesini engellemenin en doğru yolu Alüminyum Folyolu Taşyünü Şilte kullanmaktır.
- Folyonun Yönü: Folyolu taşyünü şilte, folyolu kısmı sıcak tarafa (yani alt kata/betona) bakacak şekilde çatı zeminine serilir.
- Buhar Kesici Etkisi: Alüminyum folyo, alt kattan gelen su buharının taşyününün içine ve çatı arasına geçmesini sıfıra indirir (buhar kesici görevi görür).
- Isı Bariyeri: Taşyününün kendisi ise çatı arasının dondurucu soğuğunun alt kattaki betonarme tabliyeye ulaşmasını engeller. Çarpışacak sıcak/soğuk yüzey kalmadığı için yoğuşma durur.
Bu basit ama kritik uygulama detayı, hem enerji tasarrufu sağlar hem de çatınızın ahşap karkasını çürümekten kurtararak binanızın ömrünü on yıllarca uzatır.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.