Gürültünün insan sağlığı üzerindeki olumsuz etkilerinin giderek daha fazla anlaşılmasıyla birlikte, "Binaların Gürültüye Karşı Korunması Hakkında Yönetmelik" kapsamında yapı ruhsatı aşamasında Mimari Akustik Rapor/Proje istenmesi zorunlu hale gelmiştir.
Akustik Rapor Nedir?
Binanın dış kabuğundan (dışarıdaki trafik sesi), katlar arasındaki döşemelerden (topuk sesi, darbe sesi) ve yan yana olan bağımsız bölümlerden (komşu duvarlar) ne kadar ses geçişi olacağının matematiksel olarak hesaplanması ve yönetmelikteki sınır değerleri sağlayacak yalıtım detaylarının projelendirilmesidir.
Taşyünü Hayat Kurtaran Bir Çözümdür
Akustik danışmanlar ve mimarlar, bu sınır değerleri sağlayabilmek için özellikle ortak duvarlarda ve kat arası döşemelerde ağır betonarme elemanları kalınlaştırmak yerine "kütle-yay-kütle" prensibiyle çalışan hafif ama etkili sistemler kullanırlar.
- Ortak Duvarlar: İki daire veya oda arasına örülen tuğla/gazbeton duvarın yanına alçıpan giydirme yapılarak arkasına 5 cm Taşyünü (Örn: 50 dansite) konulması, ses geçiş kaybını (Rw) 10-15 dB artırabilir.
- Kat Arası Döşemeler: Çıplak betonarme döşemelerde şap altına uygulanacak 3 cm Taşyünü yüzer döşeme levhası, üst kattan gelen çarpma seslerini (ΔLw) 25-30 dB oranında sönümler ve yönetmelik kriterlerini rahatça sağlar.
Doğru akustik detay, sonradan yapılamayacak kadar önemli ve maliyetlidir. Bu nedenle projelendirme aşamasında taşyünü yalıtım katmanları mutlaka eklenmelidir.
Taşyünü Teknik Performans Değerleri
Taşyünü levhaların seçiminde belirleyici olan temel fiziksel parametreler aşağıdaki tabloda özetlenmiştir:
| Özellik | 150 Dansite Dış Cephe | 50 Dansite Ara Bölme | 40 Dansite Çatı Şiltesi |
|---|---|---|---|
| Yoğunluk | 150 kg/m³ | 50 kg/m³ | 40 kg/m³ |
| Basma Dayanımı | ≥ 40 kPa | Yüksüz Bölme | Yüksüz Çatı Arası |
| Yangın Sınıfı | A1 Hiç Yanmaz | A1 Hiç Yanmaz | A1 (Folyolu B-s1,d0) |
| Isı İletkenliği (λ) | 0.035 W/mK | 0.035 W/mK | 0.039 W/mK |
Şantiye Uygulamasında Dikkat Edilecek Hususlar
Uygulamada yapılan en büyük hatalardan biri, basma mukavemeti gerektiren dış cephe mantolamasında düşük dansiteli (50-70 dansite) hafif ara bölme levhalarının kullanılmasıdır. Bu durum cephede sıva çatlaklarına ve rüzgar emişi altında levhaların yerinden kopmasına neden olur. Dış cephe için mutlaka 120 veya 150 dansite ürünler tercih edilmelidir.
TS 825 Standartları ve Amortisman Süresi
Türkiye İklim Bölgelerine göre yürürlükte olan TS 825 Binalarda Isı Yalıtım Kuralları standardı uyarınca, dış cephede kullanılacak taşyünü kalınlığı bölgenin iklim şartlarına bağlı olarak 5 cm ile 10 cm arasında hesaplanır. Doğru kalınlıkta uygulanan A1 sınıfı taşyünü mantolama sistemi, kışın ısıtma ve yazın soğutma enerjisi tüketimini %50'ye varan oranda düşürür. Sağlanan yakıt ve elektrik tasarrufu sayesinde yapılan yalıtım yatırımı ortalama 2 ila 3 yıl içinde kendi maliyetini amorti eder.